topÖDEK KÖYÜ İNTERNET SİTESİ:  

E-mail:  yonetim@odek-koyu.com Copyright  © Her Hakkı Saklıdır. İzinle sitedeki yazılardan alıntı yapılabilir. Sitedeki yazıların sorumluluğu yazarına aittir.     


 

Divrikten Bir Mektup (*)

(1944)

Dr. Phil. Ahmet Caferoğlu

Üniversite Türk Dili Tarihi Profesörü

 

 

Benim biricük bacım,

 

Evvela mahsusen selam edüp ol mibarek hatitür şeriflerinizi sual ederim. Çağaların (1) cümlesinin gözlerinden firede (2) firede pus ederim. Gözden irağolan, gönülden irağolur deler bicızım (3) mektubu değmedik. Keğiz (4) sen bu işde cığızlığ (5) ettin. Yassır (6) olam, gine mektup yazasın. Yara cıha buranın işine. İki sadır (7) mektib yazma, mühlet bulamıyım.

 

Yaz gelince damın dabanı, armunun (8) çamuru, ayazın (9) cilovu (10), ahurun ahbunu (11), tezek bazlama, amanım iş, amanım iş. Bıyıl hızmekarımız var emme, tadabamız (12) yoh; hizmekar  (13) ayı gibi bir herif. Evin eşiğin, beşeğini sökdü. Damın loğlayam (14) derken, loğdur ağacını gırdı. Ona göre var hisab et.

 

Bizimki iki mağ (15) yapı yamağa gahdı. Divan hanesişz, töhenesüz (16), örtmesüz (17) araluhsuz, mimseküsüz (18) ev olmaz. Hatuncum (19) eltim, görümüm, hatun ağam (20),  gaynatamı bir türlü söze yaturamadı. Bir Hulük (21) yapacah, sanki Oncalayın (22) bir huk , (23),  yapan yoh. Ölbe (24) gafalı, hatunağamı, bilirsin. Hanı gelin geldim gün tahtıravandan endim de golumda cebem (25) ve sutaram (26)  olduğu halde bir çimdik basdı ki, daha otağım (27) başımda, duvağım omzumdan düşmemişdi ki, Hametcük (28) gibi nöla, Tataba çağası, hatun anasına, ağa babasına mı oğlan, gelin getimedimi? Sup’am günü zilif gırhmam kesilirken gaynanam ohlovuyu başımda gırdı. Ne demedi ki demeye, Gasıllı (29) yüz, bezermiş göz, Mahledür (30) oyluğu (31) gözlü, çenesi çekilmiş, göksüne yapışıh, gız, demesin mi? Ben bunarı unutdumu sanıysın (32).Ben ne çekdim, ne çektim. Gelihatun, ne diyem, ne söyleyem. Almalı samah bile yapmadılar köloalam (33) bacım, bu mektubu gişimgil (34) duymaya. Elimi çalı, seçimi süpürge etdim, yaha (35) iki gözün, dizin gide.

 

İlahi gine yaranamadım. Bu evi bu hale (36) getirince gadar ne emek çektim. Gaynatam ahur dikmesi gibi, daha şeyle (37) duruyu. Bir mahraması var; Allah vermeye gendi gözünü siliyi, hem de ahurda Yaşarın gözünü siliyi. Ben bu evde sanki zırgınginin (38) zırzıngi dış gapının mırzıngi. Ya gaynım olacah, bir Danzım (39) var, oda bir hayeleli (40). Dün ocahlığa bir manca (41) bişirme girdi, ne görem, Pisik seleyi (42) aşmış, gulahlı lengerin (43) içindeki tırhıdı (44) yemiş. Tohnik (45) dolu saheni ve umaç ve tutmaç goydum kamusu (46) ta sahan dışına (437) yuvarlanmış. Guğumda su yoh ki, yıhayam. Bögünnerde acuğumun (48) bir halı var ki, de gessin. Sesi him mıhı gibi gulağımı deliy. Amma bigıymetli  gızı var ki, boybos sülün. Saçı gilebudun (49); sanasın bir gızki evi ev yapar. Finimi (50); fini. Hele evcumannığı (51) bir gırtik (52) sabunla goca bir giyesi yıhar ki, gar gibi, bembeyaz. Bir de bir pırtik (53) Çirtik (54) çaput (55) bulsa ya yüzyasduğu ya bir köşe minderi yapıyi. Doğrusu eyle bir gız ki hele bir görsen.

 

Daha benim de çağam olmeyi. Oğlan da ciresun (56) gibi deligannı. Bu gızı kimseye vermem ama, hotik (57) cıha edesine (58). Bizim edem de bir nüğü (59) çökeliği aldı mı, mansupmış (60) gibi çapa çapa (61) amemgile (62) bülmeyin ki ne var.

 

Amah her şeyden göynüm geçdi. Neydecem; harhavuş (63) Allahım, keremine şükür, zibil (64) gibi. Tarladan çeci (65) Tumsusuna (66) varmadan oğlan galdırdu. Yaha, Tanrım tumbul (67) dövüre. Zenatı var. Elinin sermayesi var. Her engezi (68) temam. Bir mesneti ne yapacah. Maşaraları (69) yapduh. Bu Sene baduç (70) çoh. Garuhda (71) habbim hıyar (72) dolmuş daşıyı (73).  Bir derdim var. O da çağalar (74) çağaları cığıynan (75) gırıyı. Çoğalanın çirimi (76) olur. Bergeler (77) oluyu. Gavardan (78) bir su geliy ki, hakuğaları (79) cahınnan (80) doluyu. Yara cıha.

Gaz yağı yoh.Şamdanda işyağı yoh. Bu çoh kötü. Yoh yohsul adam degülük. Buğdayları çövgenlere (81) doldurduh. Bir oğlanı eversem, ne olacah, abrul ayı, gücük ayı geşdi; derken gış geldi, can sağolsun. Acuğumun çağası, ayahcahdan patedene (82) düştü. Kürsüyü gurduhmu, ağa babam (83)  ağa gözüne (84) hatun anam yan göze; Gelihatun da dana gözüne (85), hırtliğine (86) gader  gömülüyü. Çemiş (87) gelsin, goğurga gessin, çarez iki gruplu, yallah deyince, polathan (88) geliyi.

 

Bir de filcan türküsü söylecem ama, mektubda ayıp olur. Ha, şunu unutdum. Bizim Gelihatun bir hangılama (89) bir çangılama (90) bir kişneme, helbelde debbede (91) yağ çoh, Allaha seversen, bir Gonah gel. Biz de eltimgile gonuhluğa gidecük. Gelürsen bize gelesin. Doru bize inesin., küserim sora.

 

Govurun (92) çağası, aş bidi sovuyu; edem evde govuroluyu. Ünü avazı çıhdı gader çağırıyı. Bizimkinin sesi çıhdı, gidem görem. Bir ası kesilmiş.

 

Bu mektubum bir latife olmah üzer yazılmışdır. Hepimiz eyi rahatdeyiz. Selemlar ederiz. Çağalı, çocuhlu Hergiz dert görme Hamaşa (93) Hamaşa bugünnere hep birlikde çıhah. Bu mektubu aman kehan (94) edip de gücenmeyesin.

 

 

 

Metinde geçen yerel ağız sözcüklerin açıklamaları:

1. Çocukların, 2. fert, 3. Bir yazı, çızgı, 4. medarı kelam olarak “hanımcığım” gibi bir manada kullanılmıştır. 5. İş bozanlık, 6. Esir, 7. Satır, 8. Damın kenarlarına dizilen taş sırası 9. Evin ikinci avlusu, 10. Badanası,, 11. Gübre, 12. Kadın hizmetçi, 13, Erkek hizmetçi, 14. Damın üzerini silindirlemek, 15. Evin bölmesi, 16. Dört mağ büyüklüğünde kürsü odası, 17. Üç tarafı kapalı, ön tarafı ise açık bahçeye nazır yazlık hususi balkon, 18. Evin içerisindeki büyük ve esas odanın yarısında gençlere mahsus, yani yaşlılardan ayrılmak için, 70 santim kadar yükseklikte yapılan seki, 19. Yenge, 20. Kayın valide, 21. Çukur, 22. Onun kadar, 23. Bostanlarda yapılan alaçık, 24. Ağaçtan yapılmış yuvarlak bal kutusu, 25. Genişçe bir bez parçası, bilezik biçiminde, altundan birbirine başlanmış süs, 26. Bilezik, 27. Tuğum, 28. Dikiş öğretmek için çocuklara yaptırılan kuklamsı bebekler, 29. Asık, 30. Bakırdan yapılmış ufak peynir veya reçel tabağı, 31. Gözün çukuru, 32. Sanıyorsun, 33. Köle olayım, 34. Kocam,35. 36. Hale, 37. Şöyle, 38. Kapı kapamaya yarayan demir çengel, 39. Osuruk, 40. Favayi, Derbeder,41. Yemek, 42. Ekmek vesaire koymak için çubuklardan örme, bir metro kuturunda mahruti sele, 43. Bakırdan kap, 44. Bulgurdan yapılmış çorba. 45.  Bulgur unu ile pekmezden yapılmış helva. 46. Bakırdan yapılmış büyükçe süzgeç, 47. Merdivenden eve çıkarken üç dört basamak yüksekliğindeki kesme taşlarla yapılmış yükseklik, genişçe saha, 48. Amca karısı, 49. Sırmanın halisi, 50. Ufak,şeytan, zeki, 51. İdaresi, 52. Parça, 53. Ufak, 54. Kırpıntı, 55. Paçavra, 56. Bir nevi uzun ağaç, 57. Yara, 58. Annesine, 59.  Yarım okka, 60. Nadirmiş, 61. Koşa koşa, 62. Halamlara, 63. Erzak, 64. Bol, çok, 65. makineden geçen ve harmanda toplanan yığın, 66. Tarlanın sınırı, 67. Yuvarlak, 68. Alet ve edevat, 69. İri iri mezruat yapılan tarla parçaları, 70. Yeşil fasulye, 71. Hıyar ekilen tarla, yer, 72. Körpe, burnunda çiçeği olan hıyar, 73. Taşıyor, 74. Küçük yemişler, 75. Meyvesi ile birlikte ağaçtan koparılan küçük parça dal, 76. Meyve kurusu, 77. Kayısı, 78. Menfez, su ayırma yeri, 79. Arkın üstü kapalı olanı, 80. Selden bulanmış çamurlu su ile, 81. Yün çuvallara, 82. Partıldı, 83. Büyük baba, 84. Kürsünün baş gözü, 85. Kürsünün en kötü gözü, 86. Gırtlak, 87. Dut kurusu, 88. Büyük tepsi, 89. Hem gülmek, hem oynamak, 90. Cak cak ötmek, 91. Bakırdan kulplu, karnı geniş büyük yağ kabı, 92. Gavur, 93. Hemişe, 94. Ayıklamak, incelemek. 

 

 

(*) Bu yazı Sivas Vilayet Yıllığı 21. sayfasında yayınlanmıştır.

 

E-Mail: ibrahimacun@yahoo.com

            ibrahimacun@ttmail.com


 

 
 E-mail: yonetim@odek-koyu.com
 Bu sayfanın son güncelleme tarihi: 12-04-2011

 bottom